Psychisch letsel na een ongeval: erkenning, bewijs en smartengeld

Psychisch letsel na ongeval — denk aan een posttraumatische stressstoornis (PTSS), angstklachten of een depressie — telt in Nederland net zo goed als letsel als een gebroken been. Wie door toedoen van een ander psychische schade oploopt, kan die verhalen op de aansprakelijke partij op grond van de onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). De kern: je moet je klachten laten vaststellen door een arts of psycholoog, aantonen dat het ongeval de oorzaak is (causaal verband) en dan komt ook smartengeld voor het geleden leed in beeld (artikel 6:106 BW). Een gespecialiseerde letselschadejurist helpt je die stappen te onderbouwen.

The short answer

• Wat is het: erkend letsel in de vorm van een psychische aandoening — PTSS, angststoornis, depressie of aanpassingsstoornis — ontstaan door een ongeval waarvoor een ander aansprakelijk is.
• Wanneer verhaalbaar: zodra er een medische diagnose is én een aantoonbaar verband tussen het ongeval en je klachten.
• Hoe aantonen: met een diagnose volgens de DSM (het handboek voor psychiaters en psychologen), een behandeltraject en waar nodig een onafhankelijke expertise.
• Wat je krijgt: vergoeding van behandelkosten, inkomensverlies én smartengeld voor het leed (artikel 6:106 BW).
• Wat het kost: in een verhaalbare zaak niets — de aansprakelijke verzekeraar betaalt ook jouw redelijke kosten voor rechtsbijstand (artikel 6:96 lid 2 BW).

Is psychisch letsel echt erkend als letselschade?

Ja. Letselschade is niet beperkt tot zichtbare, lichamelijke verwondingen. Ook een aantasting van je geestelijke gezondheid geldt als personenschade, mits het gaat om een in de psychiatrie erkend ziektebeeld. Een enkel gevoel van verdriet, schrik of boosheid is niet genoeg; er moet sprake zijn van een concrete psychische aandoening die je functioneren aantoonbaar beïnvloedt. PTSS na een verkeersongeval, een angststoornis na een overval op je werk of een depressie na een ingrijpend ongeval vallen daar allemaal onder.

Het uitgangspunt staat in het aansprakelijkheidsrecht: wie onrechtmatig handelt en daardoor schade veroorzaakt, moet die schade vergoeden (artikel 6:162 BW). Die schade omvat zowel materiële schade (behandelkosten, verlies aan inkomen) als immateriële schade — het leed dat niet in kosten is uit te drukken. Meer over de opbouw daarvan lees je bij onze uitleg over schadevergoeding bij letselschade.

Hoe toon je psychisch letsel aan?

Psychische schade is minder tastbaar dan een breuk op een röntgenfoto, en juist daarom is een goede onderbouwing belangrijk. De bewijslast ligt in beginsel bij jou als slachtoffer. Deze elementen maken je dossier sterk:

• Een diagnose volgens de DSM. Een psychiater, psycholoog of GZ-psycholoog stelt vast om welke stoornis het gaat, aan de hand van het internationaal gebruikte classificatiesysteem DSM. Zo wordt “ik voel me niet lekker” een medisch onderbouwde diagnose als PTSS of een depressieve stoornis.
• Een behandeltraject. Verwijzingen van de huisarts, verslagen van je behandelaar en een lopende therapie laten zien dat de klachten reëel en serieus zijn.
• Een consistent verhaal. Een logboek van je klachten, ziekmeldingen en de impact op je werk en relaties helpen om het beeld compleet te maken.
• Een onafhankelijke expertise. Bij discussie met de verzekeraar kan een onafhankelijke psychiater in een expertiserapport de diagnose en de gevolgen objectief vastleggen.

Een letselschade-expert weet welke stukken een verzekeraar overtuigen en zorgt dat je medische dossier zorgvuldig en volledig wordt opgebouwd — zonder dat je meer prijsgeeft dan nodig is.

Het causaal verband: kwam het écht door het ongeval?

De grootste discussie in zaken over psychisch letsel gaat vrijwel altijd over het causaal verband: is de stoornis daadwerkelijk het gevolg van het ongeval, of speelde er al iets anders? Verzekeraars wijzen graag op een moeilijke jeugd, eerdere klachten of stress buiten het ongeval om.

Twee juridische regels helpen slachtoffers daarbij:

• De aansprakelijke neemt het slachtoffer zoals het is. Was je al kwetsbaarder dan gemiddeld, dan mag dat de veroorzaker in beginsel niet baten. Dat een ander misschien minder ernstig had gereageerd, doet niet af aan jouw recht op vergoeding.
• Toerekening naar redelijkheid. Ook gevolgen die deels samenhangen met je persoonlijke gesteldheid kunnen aan de veroorzaker worden toegerekend, zeker bij ernstig letsel.

Tegelijk moet het verband wél aannemelijk zijn: klachten die pas jaren later en zonder duidelijke lijn opduiken, zijn lastiger te verhalen. Documenteer daarom vanaf het begin hoe je je voelt en wanneer de klachten begonnen. Op de website van de Rechtspraak zie je hoe rechters dit soort verbanden wegen.

Smartengeld voor psychisch letsel (artikel 6:106 BW)

Psychisch leed geeft recht op smartengeld: een vergoeding voor het verdriet, de angst en het verlies aan levensvreugde die niet in een rekening zijn uit te drukken. De wettelijke basis is artikel 6:106 BW. Daarin staat dat je recht hebt op een naar billijkheid vast te stellen bedrag als je “op andere wijze in je persoon bent aangetast” — en een erkende psychische aandoening valt daar onder.

De hoogte van het smartengeld hangt af van factoren als de aard en ernst van de stoornis, de duur van de klachten, de behandeling en de invloed op je dagelijks leven en werk. Er bestaat geen vaste tabel; elke zaak wordt op zijn eigen omstandigheden beoordeeld. Wij noemen bewust geen standaardbedrag, omdat dat zonder kennis van jouw situatie misleidend zou zijn. Hoe smartengeld wordt begroot, leggen we uit bij smartengeld. Naast smartengeld vergoedt de aansprakelijke partij je materiële schade, zoals behandelkosten en gemiste inkomsten.

Shockschade en affectieschade: wat is het verschil?

Bij psychisch letsel na een ongeval komen twee bijzondere begrippen vaak terug. Ze worden door elkaar gehaald, maar zijn juridisch heel verschillend:

• Shockschade is jouw eigen psychische letsel doordat je direct met een schokkende gebeurtenis wordt geconfronteerd — bijvoorbeeld omdat je getuige bent van een ernstig ongeval van een naaste, of de gevolgen daarvan onmiddellijk aantreft. Ontstaat daardoor bij jou een erkende stoornis zoals PTSS, dan is dat verhaalbaar letsel met recht op onder meer smartengeld.
• Affectieschade is het verdriet om het ernstig gewond raken of overlijden van een dierbare, zónder dat je zelf een psychische stoornis hoeft te hebben. Sinds de invoering van de wettelijke regeling hebben naasten en nabestaanden recht op een vaste vergoeding voor dit leed.

Het onderscheid bepaalt welke route je volgt en welke vergoeding in beeld komt. Een letselschadejurist beoordeelt welke van de twee — of beide — in jouw situatie speelt. De tekst van de betrokken wetsartikelen vind je op wetten.overheid.nl, en meer achtergrond over de begeleiding van slachtoffers staat bij de Letselschade Raad.

Wat kost hulp bij psychisch letsel?

De kosten houden veel slachtoffers onnodig tegen. In een verhaalbare letselschadezaak draagt de aansprakelijke partij ook de redelijke kosten van jouw rechtsbijstand (artikel 6:96 lid 2 BW). Zolang een ander aansprakelijk is, betaal je voor onze hulp dus niets — bij ons heet dat 100% betaald door de verzekeraar. We bespreken vooraf altijd eerlijk of je zaak verhaalbaar is, zodat je nooit voor verrassingen komt te staan.

Honest recommendation

Heb je na een ongeval een erkende psychische aandoening opgelopen door toedoen van een ander, dan is professionele hulp bijna altijd verstandig. Juist bij psychisch letsel is de bewijsvoering en het causaal verband complex, en zetten verzekeraars hun eigen medisch adviseurs in. Een letselschade-expert houdt daar tegenwicht tegen. Loopt de zaak toch uit op een procedure, dan schakelen we een letselschade advocaat in die namens jou bij de rechtbank optreedt. Zit je nog midden in een behandeling en is nog onduidelijk hoe je klachten zich ontwikkelen? Dan kan het verstandig zijn de zaak niet te snel af te wikkelen, maar wél alvast te laten beoordelen. Voel je je na een schrikmoment enkele dagen van slag zonder blijvende klachten, dan is er meestal geen sprake van verhaalbaar letsel en heb je geen jurist nodig.

Wil je weten waar jij staat? Plan een gratis adviesgesprek of vraag direct een gratis intake aan via onze homepage. Wij beoordelen je zaak kosteloos en claimen je maximale schadevergoeding.

Frequently Asked Questions