Medical liability: when is a doctor or hospital liable?

Medische aansprakelijkheid betekent dat een arts of ziekenhuis verplicht is jouw schade te vergoeden als bij een behandeling een fout is gemaakt die een redelijk handelend en redelijk bekwaam arts niet zou maken. De basis ligt in de geneeskundige behandelingsovereenkomst (artikel 7:446 e.v. BW): een hulpverlener moet de zorg van een goed hulpverlener betrachten (artikel 7:453 BW). Lukt dat niet en loop je daardoor letsel op, dan kun je het ziekenhuis daarop aanspreken. Belangrijk om te weten: het ziekenhuis is dankzij de centrale aansprakelijkheid (artikel 7:462 BW) altijd aansprakelijk te stellen, ook voor fouten van een arts die er niet in loondienst is.

The short answer

• Wat is het: de plicht van een arts of ziekenhuis om schade te vergoeden na een verwijtbare medische fout binnen de behandelingsovereenkomst.
• Wanneer aansprakelijk: wanneer de zorgverlener niet heeft gehandeld zoals een redelijk handelend en redelijk bekwaam vakgenoot zou doen, en jij daardoor schade lijdt.
• Hoe stel je aansprakelijk: je spreekt het ziekenhuis aan (centrale aansprakelijkheid, artikel 7:462 BW), vraagt je medisch dossier op en onderbouwt de fout met een medisch advies.
• Wat het kost: in een verhaalbare zaak betaalt de aansprakelijke partij ook jouw redelijke kosten voor rechtsbijstand (artikel 6:96 lid 2 BW) — je betaalt dan niets.
• Klacht of claim: een klacht herstelt de relatie en de zorg; een schadeclaim regelt de financiële vergoeding. Het zijn twee aparte routes.

Wat is medische aansprakelijkheid precies?

Zodra je je laat behandelen, ontstaat er tussen jou en de hulpverlener een geneeskundige behandelingsovereenkomst (artikel 7:446 BW). Dat is meer dan een formaliteit: de wet legt de arts daarmee een reeks verplichtingen op. De kern staat in artikel 7:453 BW — de hulpverlener moet bij zijn werkzaamheden de zorg van een goed hulpverlener in acht nemen en handelen overeenkomstig de professionele standaard.

Medische aansprakelijkheid ontstaat wanneer die verplichting wordt geschonden én jij daardoor schade lijdt. Niet elke tegenvaller is een fout: geneeskunde kent risico’s en complicaties die ook bij zorgvuldig handelen kunnen optreden. Het gaat erom of de arts is afgeweken van wat een goede vakgenoot in dezelfde situatie zou hebben gedaan. Lees ook onze algemene uitleg over letselschade door een medische fout.

De norm: een redelijk handelend en redelijk bekwaam arts

De toets bij medische aansprakelijkheid is geen perfectie, maar de maatstaf van de redelijk handelend en redelijk bekwaam arts. De vraag is steeds: zou een gemiddelde, vakbekwame collega in dezelfde omstandigheden hetzelfde hebben gedaan? Pas als het antwoord nee is, is er sprake van een verwijtbare fout.

Die norm wordt ingevuld door richtlijnen, protocollen en de professionele standaard van de beroepsgroep. Voorbeelden van situaties die de norm kunnen schenden:

• een verkeerde of veel te late diagnose terwijl de klachten duidelijk in een andere richting wezen;
• een operatie aan de verkeerde plek of het achterlaten van materiaal in het lichaam;
• een verkeerde dosering of een medicijn dat botst met een bekende allergie;
• het negeren van alarmsignalen of onderzoeksuitslagen;
• onvoldoende nazorg of een gemiste controle.

Of de norm is geschonden, is vaak een medisch-inhoudelijke vraag. Daarom laat een letselschadejurist de zaak meestal beoordelen door een onafhankelijk medisch adviseur die jouw dossier naast de geldende richtlijnen legt.

Centrale aansprakelijkheid van het ziekenhuis (artikel 7:462 BW)

Een slachtoffer hoeft niet uit te zoeken wie binnen het ziekenhuis precies een fout maakte. Dankzij de centrale aansprakelijkheid van artikel 7:462 BW kun je het ziekenhuis aanspreken voor een tekortkoming bij de behandeling, ook als die werd veroorzaakt door een arts, verpleegkundige of specialist die niet bij het ziekenhuis in loondienst is.

Dat is een grote praktische bescherming. Je richt je tot één partij — het ziekenhuis — in plaats van tot een individuele arts of een keten van behandelaars. Het ziekenhuis regelt vervolgens intern met zijn verzekeraar en de betrokken zorgverleners hoe de schade wordt gedragen. Voor jou telt dat je verhaal op één adres ligt. Behandel je je bij een zelfstandige praktijk, zoals een huisarts of tandarts buiten een ziekenhuis, dan spreek je die hulpverlener of praktijk rechtstreeks aan op grond van de behandelingsovereenkomst.

Informed consent: het recht op goede informatie

Een aparte, vaak onderschatte grond voor medische aansprakelijkheid is het ontbreken van informed consent. De arts moet je begrijpelijk informeren over de aard van de behandeling, de risico’s, de gevolgen en de redelijke alternatieven, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken (de informatieplicht uit artikel 7:448 BW en het toestemmingsvereiste van artikel 7:450 BW).

Is een ingreep uitgevoerd zonder dat je goed was geïnformeerd, en zou je bij volledige informatie mogelijk anders hebben gekozen, dan kan dat zelfstandig tot aansprakelijkheid leiden — ook als de behandeling zelf technisch correct verliep. De wettekst is te vinden via wetten.overheid.nl.

Klachtenroute of schadeclaim: wat is het verschil?

Veel mensen verwarren een klacht met een schadeclaim. Het zijn twee verschillende routes met een ander doel:

• De klachtenroute loopt via de klachtenfunctionaris en de klachtencommissie van het ziekenhuis (geregeld in de Wkkgz). Die is bedoeld om erkenning te krijgen, uitleg te ontvangen en herhaling te voorkomen. Een klacht levert geen geldelijke vergoeding op.
• De schadeclaim is gericht op vergoeding van je letselschade en verloopt via de aansprakelijkstelling van het ziekenhuis en zijn aansprakelijkheidsverzekeraar.

Je kunt beide tegelijk doen. Een gegronde klacht of een erkenning via de calamiteitenmelding kan zelfs helpen bij het onderbouwen van je schadeclaim. Wil je echter een financiële vergoeding, dan is de claimroute de juiste — en daarbij is professionele hulp vrijwel altijd verstandig. Meer over wat je kunt vorderen lees je bij schadevergoeding en specifiek over smartengeld voor het leed.

What damage can you be compensated for?

Komt vast te staan dat het ziekenhuis aansprakelijk is, dan heb je recht op vergoeding van je volledige schade. Daarbij gaat het onder meer om:

• materiële schade: extra medische kosten, aanvullende behandelingen, hulpmiddelen, reiskosten en aanpassingen in huis;
• verlies aan inkomen: gemiste inkomsten en verlies aan arbeidsvermogen als je niet of minder kunt werken;
• huishoudelijke hulp en mantelzorg die door de fout nodig is geworden;
• smartengeld: een vergoeding voor pijn, verdriet en gemis aan levensvreugde (artikel 6:106 BW);
• bij overlijden: de schade van nabestaanden, zoals het verlies van levensonderhoud (artikel 6:108 BW).

Een ervaren letselschade-expert brengt al deze posten onderbouwd in kaart, vraagt waar nodig een voorschot aan en bewaakt de verjaringstermijn, zodat je nergens recht op laat liggen.

Zo verloopt een medische aansprakelijkheidszaak

1. Gratis intake. Je vertelt wat er is gebeurd; wij beoordelen of er aanknopingspunten voor een fout zijn.
2. Dossier opvragen. We vragen je volledige medisch dossier op — daar heb je recht op.
3. Medisch advies. Een onafhankelijk medisch adviseur toetst of de norm van de redelijk bekwaam arts is geschonden.
4. Aansprakelijkstelling. We stellen het ziekenhuis aansprakelijk (artikel 7:462 BW) en onderbouwen het causaal verband.
5. Onderhandeling en afwikkeling. We claimen je maximale schadevergoeding bij de verzekeraar; alleen bij een impasse stappen we naar de rechter.

Honest recommendation

Medische aansprakelijkheid is juridisch en medisch ingewikkeld: het causaal verband tussen de fout en je klachten is vaak het strijdpunt, en ziekenhuizen worden bijgestaan door gespecialiseerde verzekeraars. Probeer zo’n zaak daarom niet alleen te voeren. Tegelijk eerlijk: niet elke tegenvallende uitkomst is een fout. Bij een bekende, goed besproken complicatie zonder verwijtbaar handelen is er geen aansprakelijkheid, en dan heb je geen letselschadebedrijf nodig — wel de klachtenroute voor erkenning en uitleg. Twijfel je of er meer aan de hand is, laat het dan beoordelen voordat je het loslaat. Een goede letselschade advocaat of letselschadejurist vertelt je eerlijk of het zin heeft.

Wil je weten waar jij staat? Plan een gratis adviesgesprek of vraag direct een gratis intake aan. Wij beoordelen je zaak kosteloos en claimen je maximale schadevergoeding. Meer achtergrond vind je ook bij de Letselschade Raad.

Frequently Asked Questions