Letselschade en eigen schuld: wat betekent het voor je vergoeding?

Letselschade en eigen schuld betekent dat je vergoeding lager kan uitvallen wanneer je zelf hebt bijgedragen aan het ongeval of aan je eigen letsel. De wet regelt dit in artikel 6:101 BW: de schade wordt dan verdeeld tussen jou en de aansprakelijke partij, in verhouding tot ieders aandeel in het ontstaan van de schade. Eigen schuld betekent dus bijna nooit dat je hele claim vervalt — het gaat om een verdeling, en die verdeling kan bovendien in jouw voordeel worden bijgesteld via de zogenoemde billijkheidscorrectie. Voor fietsers en voetgangers die worden aangereden door een motorvoertuig geldt zelfs een extra bescherming (artikel 185 WVW).

Kısa cevap

• Wat het is: eigen schuld verlaagt je vergoeding als jouw eigen gedrag heeft bijgedragen aan het ongeval of het letsel (artikel 6:101 BW).
• Wanneer het speelt: bijvoorbeeld bij geen gordel, door rood rijden, te hard rijden of onvoorzichtig oversteken — maar altijd afhankelijk van de concrete situatie.
• Hoe het werkt: eerst een verdeling naar causaliteit (wie droeg hoeveel bij), daarna eventueel een billijkheidscorrectie die het percentage voor jou gunstiger maakt.
• Extra bescherming: word je als fietser of voetganger aangereden door een auto, dan krijg je minimaal 50% vergoed, kinderen onder de 14 vrijwel altijd 100% (artikel 185 WVW).
• Kosten: laat de verdeling beoordelen door een letselschadejurist — in een verhaalbare zaak worden de kosten van rechtsbijstand op de tegenpartij verhaald (artikel 6:96 lid 2 BW).

Wat betekent eigen schuld bij letselschade?

Eigen schuld is een juridische term uit artikel 6:101 BW. Het idee is eenvoudig: als de schade niet alleen door de aansprakelijke partij is veroorzaakt, maar mede door een omstandigheid die aan jou kan worden toegerekend, dan hoeft de tegenpartij niet je volledige schade te vergoeden. De schade wordt dan verdeeld. De exacte tekst van dit artikel vind je op wetten.overheid.nl. Belangrijk is dat het woord “schuld” hier niet betekent dat jij een verwijt treft in de morele zin. Het gaat erom of jouw gedrag — of een omstandigheid uit jouw eigen risicosfeer — heeft bijgedragen aan het ontstaan of de omvang van de schade.

Eigen schuld kan op twee momenten spelen. Het kan gaan om het ontstaan van het ongeval (je stak bijvoorbeeld onverwacht over), of om het vergroten van je eigen letsel (je droeg bijvoorbeeld geen autogordel, waardoor het letsel ernstiger werd dan het anders was geweest). In beide gevallen kijkt men naar de mate waarin jouw handelen aan de schade heeft bijgedragen. Wat je vervolgens kunt claimen aan schadevergoeding wordt met dat percentage verminderd.

Zo wordt de schade verdeeld: twee stappen

De verdeling van schade bij eigen schuld verloopt volgens artikel 6:101 BW in twee stappen. Een goede letselschade-expert beoordeelt beide zorgvuldig, want juist in de tweede stap valt vaak winst te behalen.

1. Causaliteitsverdeling. Eerst wordt gekeken in welke mate de aan ieder toe te rekenen omstandigheden aan de schade hebben bijgedragen. Heeft jouw gedrag voor bijvoorbeeld een kwart bijgedragen en het gedrag van de tegenpartij voor driekwart, dan is de eerste uitkomst een verdeling van 25% eigen schuld en 75% voor de tegenpartij.
2. Billijkheidscorrectie. Vervolgens wordt beoordeeld of die verdeling wel eerlijk is. De wet bepaalt dat een andere verdeling plaatsvindt als de billijkheid dat eist — wegens de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten of andere omstandigheden van het geval. Deze correctie kan het percentage eigen schuld verlagen, en soms zelfs helemaal wegnemen.

De uitkomst is dus geen kille rekensom. Twee zaken die op het eerste gezicht lijken op elkaar, kunnen heel verschillend aflopen doordat de omstandigheden verschillen. Daarom is het bij eigen schuld extra belangrijk dat iemand met kennis van zaken jouw dossier beoordeelt.

De billijkheidscorrectie: wanneer je meer krijgt dan de causaliteit zegt

De billijkheidscorrectie is het instrument waarmee een strikt-rekenkundige verdeling wordt bijgesteld naar wat redelijk is. Bij die correctie tellen onder meer mee:

• de ernst van de fouten aan beide kanten — een kleine onoplettendheid van het slachtoffer weegt vaak minder zwaar dan grove onvoorzichtigheid van de veroorzaker;
• de ernst van het letsel en de gevolgen daarvan voor je leven;
• de aard van de betrokken belangen en of er een verzekering in het spel is die de schade draagt;
• de vraag of de veroorzaker een verhoogd gevaar in het leven heeft geroepen, zoals bij het besturen van een motorvoertuig.

Voor slachtoffers met ernstig letsel pakt de billijkheidscorrectie regelmatig gunstig uit. Het is bij uitstek de plek waar een ervaren belangenbehartiger het verschil maakt: de verzekeraar zal geneigd zijn de causaliteit voor jou ongunstig uit te leggen en de correctie te bagatelliseren. Laat die inschatting daarom niet aan de tegenpartij over.

Extra bescherming voor fietsers en voetgangers

Bij een verkeersongeval waarbij een fietser of voetganger wordt aangereden door een auto, motor of ander motorvoertuig, geldt een bijzondere regeling: artikel 185 WVW. De gedachte daarachter is dat een motorvoertuig een verhoogd gevaar op de weg vormt, en dat de kwetsbare, niet-gemotoriseerde verkeersdeelnemer daartegen extra bescherming verdient. Dit wordt in de praktijk de 50%/100%-regel genoemd.

• Volwassenen (50%-regel): ben je 14 jaar of ouder en als fietser of voetganger aangereden door een motorvoertuig, dan krijg je minimaal 50% van je schade vergoed — ook als je zelf een fout maakte. Alleen bij opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid van jouw kant, of bij overmacht van de bestuurder, kan dat anders liggen. Boven die 50% kan via de billijkheidscorrectie vaak een hoger percentage worden bereikt.
• Kinderen onder de 14 (100%-regel): een kind jonger dan 14 jaar dat als fietser of voetganger wordt aangereden, krijgt vrijwel altijd 100% van de schade vergoed. Eigen schuld van het kind speelt hier in beginsel geen rol; alleen opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid van het kind zelf vormt een uitzondering, en die wordt zelden aangenomen.

Deze regel geldt niet tussen twee motorvoertuigen onderling — dan valt men terug op de gewone verdeling van artikel 6:101 BW. Word je als fietser of voetganger aangereden, laat dan altijd toetsen of artikel 185 WVW van toepassing is; het maakt voor je vergoeding een groot verschil.

Voorbeelden van eigen schuld in de praktijk

Eigen schuld is sterk situatieafhankelijk, maar er zijn terugkerende situaties waarin het een rol speelt:

• Geen autogordel. Als je zonder gordel reed en je letsel daardoor ernstiger is dan het anders zou zijn geweest, kan een deel van de schade voor eigen rekening komen. Het gaat dan om het extra letsel dat de gordel had kunnen voorkomen, niet om het hele ongeval.
• Verkeersfouten. Door rood rijden, geen voorrang verlenen of onverwacht oversteken kan meewegen in de causaliteitsverdeling — maar bij fietsers en voetgangers wordt dat gecorrigeerd door artikel 185 WVW.
• Alcohol of afleiding. Rijden onder invloed of met de telefoon in de hand weegt zwaar mee, zowel in de causaliteit als in de billijkheidsafweging.
• Bedrijfsongeval. Ook bij een ongeval op het werk kan eigen schuld spelen, maar de zorgplicht van de werkgever (artikel 7:658 BW) is streng: alleen bij opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer vervalt de aansprakelijkheid van de werkgever.

Let op: een verzekeraar noemt eigen schuld soms te snel, of stelt het percentage te hoog vast. Neem een voorgesteld percentage nooit klakkeloos aan. Een letselschadebedrijf dat dit dagelijks doet, kan vaak onderbouwen waarom jouw aandeel lager is dan de tegenpartij beweert. Meer over eerlijke schadeafhandeling lees je bij De Letselschade Raad.

Wat kun je zelf doen om je vergoeding te beschermen?

• Leg bewijs vast. Foto’s van de situatie, gegevens van getuigen en een politierapport helpen om de toedracht — en daarmee de causaliteit — vast te stellen.
• Zeg niet te snel dat het jouw schuld was. Een schuldbekentenis in het heetst van het moment is juridisch niet bindend, maar kan je onderhandelingspositie onnodig verzwakken.
• Bewaar je medische informatie. Die is nodig om aan te tonen welk deel van je letsel door het ongeval is veroorzaakt en niet door iets anders.
• Laat het percentage toetsen. Ga niet akkoord met een aanbod voordat een specialist naar de voorgestelde verdeling heeft gekeken.

Dürüst tavsiye

Eigen schuld is precies het onderwerp waarbij professionele hulp zich terugverdient. De verdeling naar causaliteit en vooral de billijkheidscorrectie laten veel ruimte voor interpretatie, en die ruimte gebruikt een verzekeraar in zijn eigen voordeel. Heb je alleen lichte materiële schade en geen letsel? Dan heb je hier meestal geen letselschade advocaat voor nodig; dat regel je rechtstreeks met je verzekeraar. Maar is er letsel én speelt eigen schuld, dan is een gespecialiseerde letselschadejurist bijna altijd verstandig — zeker omdat het je in een verhaalbare zaak niets kost.

Wil je weten hoe groot jouw aandeel volgens de wet werkelijk is? Plan een gratis adviesgesprek of vraag direct een gratis intake aan. Je kunt ook terecht op onze homepage. Wij beoordelen je zaak kosteloos en claimen je maximale schadevergoeding.

Sıkça Sorulan Sorular