Letselsoorten

Welke letsels komen het meest voor?

Letselschade kent vele gezichten. Soms is de schade meteen zichtbaar, zoals een gebroken been of een diepe wond. Maar heel vaak gaat het juist om letsel dat je aan de buitenkant niet ziet: een whiplash na een kop-staartbotsing, een hersenschudding die maar niet wil herstellen, blijvende hersenschade of de psychische gevolgen van een schokkende gebeurtenis. Juist bij dat onzichtbare letsel ontstaat de meeste discussie met verzekeraars, terwijl de impact op je leven enorm kan zijn.

Belangrijk om te weten: of je recht hebt op een vergoeding hangt niet alleen af van het soort letsel, maar vooral van de oorzaak. De aansprakelijkheid wordt namelijk bepaald door wat er is gebeurd. Heeft iemand je aangereden, dan ligt de aansprakelijkheid bij de veroorzaker van het verkeersongeval. Gebeurde het op je werk, dan is meestal je werkgever aansprakelijk. Bij een beet van een dier of bij geweld gelden weer andere regels. Het letseltype bepaalt vooral de hoogte en aard van je schadevergoeding, terwijl de oorzaak bepaalt wie er moet betalen.

Hieronder bespreken we de letsels die wij het vaakst zien, met de nadruk op de onzichtbare gevolgen. Bij elk letsel leggen we uit wat het inhoudt, waarom verzekeraars soms tegensputteren en hoe je toch sterk staat.

Vertel je verhaal Gratis adviesgesprek

Whiplash: onzichtbaar maar echt

Een whiplash ontstaat door een plotselinge, krachtige beweging van je hoofd en nek, meestal bij een kop-staartbotsing. Je nek maakt dan in een fractie van een seconde een zweepslagachtige beweging, waardoor spieren, banden en zenuwen overrekt raken. De klachten beginnen vaak pas uren of zelfs dagen later: nekpijn, hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, concentratie- en geheugenproblemen en soms tintelingen in armen of handen.

Het frustrerende van whiplash is dat er meestal niets te zien is op een röntgenfoto, CT- of MRI-scan. Whiplash is namelijk geen breuk of zichtbare beschadiging, maar een klachtenpatroon. Medisch heet dit Whiplash Associated Disorder (WAD). De Quebec Task Force deelt whiplash in graden in:

• WAD graad 0: geen klachten en geen lichamelijke verschijnselen.
• WAD graad 1: alleen klachten van nekpijn, stijfheid of gevoeligheid, zonder lichamelijke afwijkingen.
• WAD graad 2: nekklachten in combinatie met bewegingsbeperking of drukpijn van spieren.
• WAD graad 3: nekklachten met neurologische uitval, zoals verminderde reflexen of krachtverlies.
• WAD graad 4: nekklachten met een breuk of ontwrichting van de wervels.

De meeste whiplashzaken vallen onder graad 1 of 2, juist de gevallen waarin scans niets laten zien. Dat maakt deze klachten niet minder echt. Bij veel mensen herstellen de klachten binnen enkele weken tot maanden, maar bij een deel blijven ze langdurig bestaan en leiden ze tot blijvende beperkingen in werk en privéleven.

Het bewijs van causaal verband bij whiplash

Omdat whiplash zelden objectief op een scan te zien is, draait de discussie met de verzekeraar vrijwel altijd om het causaal verband: is er een oorzakelijk verband tussen het ongeval en jouw klachten? Verzekeraars proberen dat verband nogal eens in twijfel te trekken met het argument dat er geen medisch objectiveerbaar letsel is. Maar de rechtspraak in Nederland is op dit punt duidelijk en gunstig voor slachtoffers.

Voor het aannemen van causaal verband bij whiplash is geen medisch objectiveerbaar substraat vereist. Er hoeft dus niets op een scan zichtbaar te zijn. De juridische toets is een andere. Het verband tussen ongeval en klachten wordt aangenomen als aan de volgende voorwaarden is voldaan:

• De klachten zijn reëel: ze worden niet voorgewend of overdreven.
• De klachten zijn consistent: ze zijn in de loop van de tijd onderling samenhangend en passen bij elkaar.
• De klachten zijn plausibel: ze zijn medisch goed voorstelbaar gezien de aard van het ongeval.
• Het ongeval kan de klachten verklaren: er was vóór het ongeval geen sprake van deze klachten en de aard van de aanrijding past bij het ontstaan ervan.
• De klachten leiden tot functionele beperkingen: je kunt door de klachten bepaalde dingen niet meer of minder goed.

Hoe bouw je dit bewijs op? Dat doe je vooral met je medisch dossier en een consequente verslaglegging van je klachten. Ga bij klachten altijd naar je huisarts, zodat alles wordt vastgelegd. Houd zo nodig een klachtendagboek bij. Verzamelingen van behandelingen bij de fysiotherapeut, neuroloog of revalidatiearts versterken het beeld van consistente klachten. In veel zaken wordt later een onafhankelijke medisch deskundige ingeschakeld die beoordeelt of de klachten reëel, consistent en plausibel zijn en welke beperkingen daaruit voortvloeien. Een ervaren belangenbehartiger zorgt dat dit zorgvuldig en in jouw voordeel gebeurt.

Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Niet-aangeboren hersenletsel, afgekort NAH, is alle hersenschade die in de loop van het leven ontstaat en dus niet vanaf de geboorte aanwezig is. Bij letselschade gaat het meestal om traumatisch hersenletsel: schade aan de hersenen door een klap of stoot, bijvoorbeeld bij een verkeersongeval, een val van hoogte of een ongeval op het werk. De gevolgen kunnen ingrijpend en blijvend zijn.

NAH wordt niet voor niets het ‘onzichtbare letsel’ genoemd. Iemand kan lichamelijk grotendeels hersteld lijken, terwijl het functioneren ingrijpend is veranderd. Veelvoorkomende gevolgen zijn:

• Geheugen- en concentratieproblemen.
• Snelle en extreme vermoeidheid (neurovermoeidheid).
• Overgevoeligheid voor prikkels zoals licht, geluid en drukte.
• Veranderingen in gedrag en karakter, zoals prikkelbaarheid of impulsiviteit.
• Verminderd ziekte-inzicht: het slachtoffer merkt zelf soms niet hoezeer het is veranderd.

Juist die gedrags- en karakterveranderingen maken NAH zo zwaar, ook voor partners, kinderen en collega’s. Het letsel raakt niet alleen jou, maar je hele omgeving. Bij ernstig hersenletsel is de schade vaak groot: verlies van verdienvermogen, kosten voor zorg en hulp aan huis, aanpassingen in de woning en blijvende afhankelijkheid van anderen. Een zorgvuldige berekening van de letselschade is hierbij essentieel, omdat veel van deze kosten zich pas in de loop van de jaren openbaren.

Hersenschudding en postcommotioneel syndroom

Een hersenschudding is een lichte vorm van traumatisch hersenletsel, ontstaan door een klap of harde beweging van het hoofd. In medische termen heet dit een licht traumatisch hersenletsel. Vaak verlies je heel even het bewustzijn of ben je kort verward, gevolgd door hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid en lichtgevoeligheid. Bij de meeste mensen verdwijnen deze klachten binnen een paar dagen tot weken volledig.

Bij een deel van de slachtoffers blijven de klachten echter veel langer aanhouden. Houden de verschijnselen weken tot maanden aan, dan spreekt men van het postcommotioneel syndroom (PCS). De klachten lijken op die van whiplash en NAH: aanhoudende hoofdpijn, vermoeidheid, concentratie- en geheugenproblemen, prikkelbaarheid, slaapproblemen en overgevoeligheid voor licht en geluid. Net als bij whiplash zijn deze klachten meestal niet op een scan te zien, waardoor de verzekeraar het causaal verband kan betwisten.

Ook hier geldt: het ontbreken van zichtbaar letsel betekent niet dat je geen recht hebt op vergoeding. De juridische toets is dezelfde als bij whiplash. Zorg dat je klachten goed gedocumenteerd zijn bij je huisarts en behandelaars, zodat het verloop aantoonbaar consistent is. Bij langdurige klachten kan een neuroloog of neuropsycholoog de beperkingen in kaart brengen.

Vertel je verhaal Gratis adviesgesprek

Nek- en rugletsel

Nek- en rugletsel komt in vele vormen voor. Soms gaat het om kneuzingen en verrekkingen van spieren en banden, die met rust en fysiotherapie genezen. In ernstiger gevallen ontstaat schade aan de wervelkolom zelf: een hernia, een wervelbreuk of beschadiging van het ruggenmerg. Die laatste categorie kan leiden tot blijvende uitval, krachtverlies, gevoelsstoornissen of in het ergste geval een dwarslaesie.

Rugklachten hebben een grote invloed op het dagelijks leven. Bukken, tillen, lang zitten of staan kan ineens onmogelijk zijn. Voor mensen met fysiek werk betekent dat vaak dat ze hun beroep niet meer kunnen uitoefenen. Ook hier speelt de discussie over causaal verband een rol, zeker bij mensen die vóór het ongeval al af en toe rugklachten hadden. De vraag is dan welk deel van de klachten door het ongeval komt. Een goede belangenbehartiger zorgt dat deze afbakening eerlijk verloopt en dat een eerdere kwetsbaarheid niet als excuus wordt gebruikt om je vergoeding te beperken. In het recht geldt namelijk dat je het slachtoffer moet nemen zoals het is, ook als het al een zwakke plek had.

Psychisch letsel en PTSS

Niet al het letsel is lichamelijk. Een ongeval, een overval, geweld of het verlies van een dierbare kan diepe psychische sporen nalaten. Veelvoorkomende klachten zijn angst, paniekaanvallen, somberheid, slaapproblemen, herbelevingen en het vermijden van situaties die aan de gebeurtenis herinneren. Wanneer deze klachten ernstig zijn en langdurig aanhouden, kan sprake zijn van een posttraumatische stressstoornis (PTSS).

PTSS is een erkend psychiatrisch ziektebeeld, opgenomen in de officiële classificatiesystemen voor psychische stoornissen. Een diagnose door een psychiater of psycholoog is hierbij van groot belang. Voor vergoeding van psychisch letsel geldt in het recht wel een drempel: er moet sprake zijn van een in de psychiatrie erkend ziektebeeld waardoor je in je persoon bent aangetast. Gewone verdriet, schrik of teleurstelling is niet voldoende; het moet gaan om een vastgestelde stoornis zoals PTSS, een depressieve stoornis of een angststoornis die het gevolg is van de gebeurtenis.

Is die drempel gehaald, dan heb je recht op vergoeding van zowel je behandelkosten, je inkomensverlies als smartengeld. Psychisch letsel gaat bovendien vaak samen met lichamelijk letsel: iemand met een ernstige whiplash of NAH ontwikkelt niet zelden ook depressieve of angstklachten. Het is belangrijk dat al deze gevolgen worden meegenomen in je dossier.

Welke schade kun je claimen?

Bij elk van deze letsels heb je recht op vergoeding van alle schade die je door het ongeval lijdt. Die schade verdelen we in twee hoofdgroepen. De materiële schade bestaat uit alle concrete kosten en verliezen, zoals:

• Verlies van inkomen, nu en in de toekomst, als je (deels) niet meer kunt werken.
• Medische kosten, eigen risico, fysiotherapie en revalidatie.
• Reiskosten naar artsen en behandelaars.
• Kosten voor huishoudelijke hulp en mantelzorg.
• Aanpassingen aan je woning of auto.
• Studievertraging of het mislopen van een opleiding.

Daarnaast is er de immateriële schade, beter bekend als smartengeld. Dit is een vergoeding voor het leed, de pijn, het gederfde levensgenot en de gevolgen voor je welzijn. Het is geen vergoeding van kosten, maar een erkenning van wat het letsel met je heeft gedaan. Een volledige berekening van je letselschade brengt al deze posten samen, zodat je niets misloopt.

Goed om te weten: ook de kosten van rechtsbijstand vallen onder de schade. Op grond van artikel 6:96 BW (de redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid) moet de aansprakelijke verzekeraar de kosten van jouw belangenbehartiger vergoeden. Daardoor is onze hulp voor jou kosteloos zodra de aansprakelijkheid vaststaat.

Hoeveel smartengeld per letsel?

De hoogte van het smartengeld wordt in Nederland bepaald aan de hand van eerdere uitspraken, verzameld in de ANWB Smartengeldgids. Rechters en belangenbehartigers zoeken daarin vergelijkbare zaken op om tot een passend bedrag te komen. Er is dus geen vaste tabel; elke zaak wordt individueel beoordeeld op basis van de ernst van het letsel, de duur van de klachten, de behandelingen en de gevolgen voor je leven.

Om je toch een idee te geven, hieronder enkele indicatieve bandbreedtes. Houd er rekening mee dat dit slechts een grove indicatie is en dat elke zaak uniek is:

• Lichte whiplash met herstel binnen een jaar: indicatief enkele honderden tot ongeveer 2.500 euro.
• Whiplash met langdurige of blijvende klachten en beperkingen: indicatief grofweg 5.000 tot 20.000 euro, afhankelijk van de ernst.
• Hersenschudding met postcommotioneel syndroom: indicatief 2.500 tot 15.000 euro, afhankelijk van duur en beperkingen.
• Nek- en rugletsel met blijvende beperkingen: indicatief enkele duizenden tot tienduizenden euro’s.
• Niet-aangeboren hersenletsel: sterk wisselend, van enkele duizenden euro’s bij licht letsel tot ruim boven de 100.000 euro bij zeer ernstig blijvend letsel.
• PTSS en ander erkend psychisch letsel: indicatief 1.500 tot 25.000 euro of meer, afhankelijk van de ernst en het herstel.

Nogmaals: deze bedragen zijn indicatief en dienen alleen als richtsnoer. Het werkelijke smartengeld in jouw zaak kan hoger of lager uitvallen. Lees meer over hoe dit wordt vastgesteld op onze pagina over smartengeld.

Heb ik een letselschade-expert nodig?

Je bent niet verplicht om hulp in te schakelen, maar het is wel verstandig. De verzekeraar van de tegenpartij heeft jarenlange ervaring met letselschade en behartigt vooral zijn eigen financiële belang. Een eerste bod is vaak veel lager dan waar je werkelijk recht op hebt, en juist bij onzichtbaar letsel wordt het causaal verband stelselmatig ter discussie gesteld. Met deskundige hulp aan jouw kant staat de verhouding gelijker.

Een ervaren belangenbehartiger zorgt dat je medisch dossier op orde is, berekent je volledige schade, voert de onderhandelingen en bewaakt de juridische termijnen. Dat laatste is belangrijk: een vordering tot schadevergoeding verjaart in beginsel na vijf jaar, gerekend vanaf het moment dat je bekend bent met de schade en de aansprakelijke partij. Wacht dus niet te lang met het melden van je zaak.

Het mooiste is dat goede hulp je niets hoeft te kosten. Omdat de aansprakelijke verzekeraar op grond van artikel 6:96 BW de redelijke kosten van rechtsbijstand vergoedt, is onze begeleiding voor jou kosteloos zodra de aansprakelijkheid vaststaat. Je hoeft dus niet te kiezen tussen je herstel en je recht. Wil je weten waar je staat? Neem gerust vrijblijvend contact op, dan kijken we samen naar jouw situatie.