Shockschade

Wat is shockschade?

Shockschade is de schade die je zelf oploopt door een hevige emotionele schok. Die schok ontstaat doordat je getuige bent van een ernstig ongeval of misdrijf waarbij een naaste betrokken is, of doordat je daar kort daarna direct mee wordt geconfronteerd. Door die confrontatie ontwikkel je eigen geestelijk letsel: een psychische aandoening die in de psychiatrie als ziektebeeld wordt erkend, zoals een posttraumatische stressstoornis (PTSS), een ernstige depressie of een angststoornis.

Het draait bij shockschade dus om jouw eigen gezondheid. Niet het verdriet om wat een ander is overkomen staat centraal, maar het feit dat jij door de gebeurtenis zelf ziek bent geworden. Dat onderscheid is juridisch belangrijk, omdat het bepaalt op welke vergoeding je recht hebt en van wie je die vergoeding kunt vorderen. De aansprakelijke partij heeft namelijk niet alleen een verplichting tegenover het directe slachtoffer, maar onder voorwaarden ook tegenover jou, als degene die door de schok zelf letsel heeft opgelopen.

Het kan om allerlei gebeurtenissen gaan. Een verkeersongeval, een geweldsmisdrijf, een dodelijk bedrijfsongeval of een medisch incident: telkens kan een naaste betrokken zijn en kan de confrontatie daarmee zo ingrijpend zijn dat jij er ziek van wordt. De wet sluit geen enkele oorzaak op voorhand uit; het gaat erom dat er een ander aansprakelijk is en dat jouw letsel het gevolg is van de confrontatie.

Voorbeelden die helaas vaker voorkomen dan je zou denken:

• Je ziet hoe je partner of kind wordt aangereden en zwaargewond raakt.
• Je komt thuis en treft het slachtoffer van een ernstig misdrijf aan.
• Je bent direct na een dodelijk bedrijfsongeval ter plaatse en wordt geconfronteerd met de gevolgen.
• Je wordt kort na een ongeval in het ziekenhuis geconfronteerd met de ernstige verwondingen van je kind.

In al deze situaties kan de schok zo ingrijpend zijn dat je er zelf geestelijk letsel aan overhoudt. De gevolgen zijn vaak langdurig: herbelevingen, slapeloosheid, angst, somberheid en het onvermogen om je leven op te pakken zoals voorheen. De wet biedt dan ruimte om die schade vergoed te krijgen van de partij die aansprakelijk is voor het ongeval of misdrijf. Belangrijk om te weten: dit recht staat los van een eventuele vergoeding aan het directe slachtoffer en wordt apart beoordeeld.

Vertel je verhaal Gratis adviesgesprek

Het verschil met affectieschade

Shockschade en affectieschade worden vaak verward, maar het zijn twee verschillende vergoedingen met een eigen grondslag. Het verschil begrijpen helpt je om te weten waar je recht op hebt en welke claims je naast elkaar kunt indienen.

Affectieschade is een vergoeding voor het verdriet en het verlies dat je voelt doordat een naaste is overleden of ernstig en blijvend gewond is geraakt. Het gaat om het leed dat je draagt om die ander. Je hoeft daarvoor zelf geen psychisch letsel te hebben opgelopen; het verdriet zelf wordt erkend. De wet kent hiervoor sinds 2019 vaste, in een besluit vastgelegde bedragen toe aan een afgebakende kring van naasten, zoals de partner, ouders en kinderen.

Shockschade gaat een stap verder: hier heb je door de confrontatie met de gebeurtenis zelf een erkende psychische ziekte opgelopen. Het is jouw eigen letsel, niet alleen je verdriet. De vergoeding is daarom niet gebonden aan vaste bedragen, maar wordt afgestemd op de werkelijke schade die jij lijdt. Daardoor kun je naast een eventuele affectieschade ook andere schade claimen, zoals behandelkosten en verlies van inkomen.

Het is goed mogelijk dat je in beide categorieën valt. Wie zijn partner verliest bij een verkeersongeval kan zowel affectieschade ervaren als shockschade oplopen, wanneer de confrontatie heeft geleid tot een posttraumatische stressstoornis. De twee vergoedingen sluiten elkaar niet uit; ze kunnen elkaar aanvullen. Wij kijken altijd naar het volledige plaatje, zodat geen enkele vorm van schade over het hoofd wordt gezien en je krijgt waar je recht op hebt.

Wanneer heb je recht op shockschade?

Lange tijd golden er strenge eisen voor shockschade. De rechter keek vooral naar het zogeheten confrontatiecriterium: je moest het ongeval of de gevolgen ervan met eigen ogen hebben waargenomen of er onmiddellijk mee zijn geconfronteerd. Die strikte uitleg, die teruggaat op rechtspraak uit het begin van deze eeuw, sloot in de praktijk veel mensen uit die toch ernstig letsel hadden opgelopen. Wie bijvoorbeeld pas later met de gevolgen werd geconfronteerd, viste vaak achter het net.

Met het arrest van de Hoge Raad van 28 juni 2022 zijn die eisen verruimd. De Hoge Raad heeft het strikte confrontatiecriterium versoepeld. Het gaat er niet langer om dat je het exacte moment van het ongeval zelf hebt gezien, maar of er een voldoende direct verband is tussen de gebeurtenis en de confrontatie die jouw geestelijk letsel heeft veroorzaakt. De rechter weegt daarbij alle omstandigheden van het geval mee, zoals de aard en ernst van de gebeurtenis, de manier waarop je ermee werd geconfronteerd en de nauwe band met het slachtoffer. Dat biedt ruimte voor aanzienlijk meer situaties dan voorheen.

In hoofdlijnen gelden voor een geslaagde claim de volgende voorwaarden:

• Er is sprake van een ernstig ongeval of misdrijf waarvoor een ander aansprakelijk is.
• Je bent daarmee geconfronteerd op een manier die een voldoende direct verband oplevert.
• Door die confrontatie heb je geestelijk letsel opgelopen dat als ziektebeeld in de psychiatrie wordt erkend.
• Er is een nauwe band tussen jou en het slachtoffer, bijvoorbeeld als partner, ouder of kind.

De versoepeling betekent niet dat elke claim automatisch slaagt. De lat ligt nog steeds bij een erkend ziektebeeld; gewone verdriet of schrik is op zichzelf niet voldoende. Maar de ruimte om aan te tonen dat je recht hebt op vergoeding is duidelijk groter geworden. Veel zaken die vóór 2022 kansloos leken, verdienen nu een nieuwe, zorgvuldige beoordeling.

Omdat de uitkomst sterk afhangt van de feiten van jouw situatie, is het verstandig je zaak goed te laten bekijken. Wat op het eerste gezicht twijfelachtig lijkt, kan na het arrest van 2022 alsnog kansrijk zijn. Een verkeersongeval valt hier net zo goed onder als een misdrijf; lees gerust meer over je rechten na een verkeersongeval. Twijfel je of jouw situatie eronder valt? Leg het ons gerust voor via een vrijblijvende afspraak.

Vertel je verhaal Gratis adviesgesprek

Welk bewijs is nodig?

Voor een shockschadeclaim is het belangrijk dat je jouw eigen letsel en het verband met de gebeurtenis kunt onderbouwen. Dat klinkt veeleisend, en dat is het op papier ook. Maar je hoeft dit niet alleen te doen. Wij weten precies welk bewijs telt en helpen je het stap voor stap te verzamelen, zonder dat je daar zelf in hoeft te verdwalen.

De belangrijkste onderdelen zijn doorgaans:

• Een medische diagnose: een verklaring van een psychiater, psycholoog of behandelaar waaruit blijkt dat je een erkend ziektebeeld hebt, zoals PTSS, een depressie of een angststoornis.
• Het verband met de gebeurtenis: medische informatie die laat zien dat jouw klachten zijn ontstaan door de confrontatie met het ongeval of misdrijf, en niet door iets anders.
• Bewijs van de gebeurtenis zelf: een proces-verbaal, getuigenverklaringen, een aansprakelijkstelling of stukken uit een eventuele strafzaak.
• De aard van je relatie tot het slachtoffer: documenten die de nauwe band met de naaste aantonen, zoals een uittreksel uit de basisregistratie.

In de praktijk wordt vaak een onafhankelijk medisch deskundige ingeschakeld om jouw letsel en de oorzaak ervan vast te stellen. Dat onderzoek is bedoeld om objectief vast te leggen wat de gebeurtenis met je heeft gedaan en hoe ernstig en langdurig je klachten zijn. Het is begrijpelijk dat zo’n traject spannend voelt; je moet immers opnieuw stilstaan bij het ergste wat je hebt meegemaakt. Wij begeleiden dat zorgvuldig, bereiden je goed voor, leggen elke stap uit en zorgen dat je nergens alleen voor staat.

Ook het tijdig veiligstellen van bewijs is belangrijk. Hoe eerder we beginnen, hoe completer het dossier en hoe sterker je positie. Zo bouwen we samen, in jouw tempo, aan een onderbouwing die stevig genoeg is om de aansprakelijke partij mee te overtuigen.

Welke schade kun je claimen?

Omdat shockschade gaat om jouw eigen letsel, kun je verschillende soorten schade vergoed krijgen. Welke posten precies van toepassing zijn, hangt af van je persoonlijke situatie en de ernst van je klachten. Grofweg gaat het om twee categorieën: materiële en immateriële schade.

Materiële schade betreft de kosten en het geldelijke verlies dat je door je letsel lijdt:

• Kosten van psychologische of psychiatrische behandeling en therapie.
• Verlies van inkomen als je door je klachten (tijdelijk) niet of minder kunt werken.
• Reiskosten naar behandelaars en kosten voor hulp in het huishouden.
• Kosten voor noodzakelijke aanpassingen of voorzieningen die met je herstel samenhangen.
• Overige kosten die rechtstreeks voortvloeien uit je letsel.

Immateriële schade is het smartengeld: een vergoeding voor het verdriet, de pijn en het verlies aan levensvreugde door je psychische letsel. De hoogte daarvan hangt af van de ernst en de duur van je klachten, de impact op je dagelijks leven en je toekomstperspectief, en wordt per situatie beoordeeld. Wij noemen bewust geen vaste bedragen, omdat elke zaak anders is en een eerlijke inschatting alleen op basis van jouw dossier kan worden gemaakt. Een te lage inschatting doet je tekort, en valse verwachtingen helpen je niet; daarom werken we altijd met een onderbouwde, realistische berekening.

Een belangrijk uitgangspunt is dat je schade volledig moet worden vergoed: je mag door de afwikkeling niet slechter af zijn dan wanneer de gebeurtenis niet had plaatsgevonden. Dat betekent dat ook toekomstige schade, zoals langdurige behandeling of blijvend verlies van verdiencapaciteit, in beeld moet komen. Wil je meer weten over de verschillende vormen van vergoeding? Lees dan verder op onze pagina over schadevergoeding. We zorgen er altijd voor dat alle schade die je hebt geleden volledig in kaart wordt gebracht.

Hoe wij je met zorg bijstaan

Een shockschadezaak is geen kwestie van formulieren invullen. Het raakt aan het ergste wat je hebt meegemaakt en vraagt om begeleiding die rustig, respectvol en menselijk is. Daarom krijg je bij ons een eigen vaste contactpersoon die je dossier door en door kent, die je bij naam kent en die er voor je is wanneer je vragen of zorgen hebt. Je hoeft je verhaal niet steeds opnieuw te doen.

Onze hulp is voor jou volledig kosteloos. Op grond van artikel 6:96 BW worden onze redelijke kosten betaald door de aansprakelijke partij. Je houdt daardoor 100% van je vergoeding en ontvangt nooit een rekening van ons. We komen indien gewenst bij je thuis, in heel Nederland, op een moment dat jou uitkomt, en bellen je dezelfde werkdag terug als je contact opneemt. Wij zijn aangesloten bij het NIVRE, het Nederlands Keurmerk Letselschade (NKL) en De Letselschade Raad, zodat je verzekerd bent van zorgvuldige en deskundige bijstand volgens de geldende gedragsregels.

Onze aanpak is overzichtelijk. We onderzoeken eerst of jouw situatie kans maakt en bespreken eerlijk wat je kunt verwachten. Vervolgens stellen we de aansprakelijke partij aansprakelijk, verzamelen we het benodigde bewijs, laten we waar nodig je letsel medisch vaststellen en voeren we namens jou de onderhandelingen. Jij hoeft je alleen te richten op je herstel; het regelwerk nemen wij uit handen.

Je kunt onze werkwijze rustig nalezen en vrijblijvend contact met ons opnemen wanneer je daaraan toe bent. Er is geen druk en geen haast. Je staat er niet alleen voor, en je staat sterker dan je denkt.