Letselschade bij overlijden: de rechten van nabestaanden

Bij letselschade bij overlijden hebben nabestaanden na een dodelijk ongeval recht op vergoeding van hun schade door de partij die voor het ongeval aansprakelijk is. De wet regelt dit in artikel 6:108 BW: de aansprakelijke moet het gemiste levensonderhoud en de kosten van de uitvaart vergoeden. Sinds 1 januari 2019 hebben naaste nabestaanden daarnaast recht op affectieschade — een vergoeding voor het verdriet om het verlies van een dierbare (artikel 6:108 lid 3 BW). We weten dat geld het gemis nooit goedmaakt. Wel kan het voorkomen dat je bovenop je verdriet ook nog in financiële problemen komt.

La réponse courte

• Wat het is: de schade die jij als nabestaande lijdt doordat een dierbare overlijdt door toedoen van een ander, vastgelegd in artikel 6:108 BW.
• Wanneer: zodra iemand overlijdt door een ongeval of gebeurtenis waarvoor een ander aansprakelijk is — een verkeersongeval, bedrijfsongeval of medische fout.
• Wat je kunt claimen: gederfd levensonderhoud, de kosten van de uitvaart en — voor de naaste kring — affectieschade.
• Kosten: in een verhaalbare zaak betaalt de aansprakelijke verzekeraar ook de kosten van juridische bijstand (artikel 6:96 lid 2 BW). Voor onze hulp betaal je dan niets.

Wat valt onder letselschade bij overlijden?

Als iemand overlijdt door een ongeval, is de schade die de nabestaanden lijden een aparte categorie binnen het letselschaderecht. De overledene kan zelf immers geen claim meer indienen. Daarom geeft artikel 6:108 BW een eigen, zelfstandig recht aan een beperkte kring van nabestaanden. Grofweg gaat het om drie soorten schade:

• Gederfd levensonderhoud — het inkomen of de bijdrage die je misloopt doordat de overledene wegvalt.
• Kosten van de uitvaart — de redelijke kosten van de begrafenis of crematie.
• Affectieschade — een vaste vergoeding voor het verdriet om het verlies, voor de naaste nabestaanden.

De aansprakelijkheid zelf volgt meestal uit de onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW): iemand heeft een fout gemaakt en daardoor is jouw dierbare overleden. Een letselschadejurist beoordeelt eerst of die aansprakelijkheid vaststaat en brengt daarna alle schadeposten voor jou in kaart. Wil je eerst breder lezen wat je bij letsel kunt vorderen? Kijk dan bij schadevergoeding bij letselschade.

Gederfd levensonderhoud: wie heeft recht en op hoeveel?

Het verlies van levensonderhoud is vaak de grootste financiële klap. Wegvallend inkomen, een hypotheek die opeens door één persoon moet worden gedragen, kinderen die nog jaren verzorgd moeten worden — dat telt allemaal mee. Artikel 6:108 lid 1 BW bepaalt wie recht heeft op deze vergoeding:

• de echtgenoot, geregistreerd partner en kinderen van de overledene, voor het levensonderhoud waarop zij aanspraak hadden;
• andere bloed- en aanverwanten aan wie de overledene onderhoud verschuldigd was;
• degenen die met de overledene in gezinsverband samenleefden en in wiens levensonderhoud hij geheel of grotendeels voorzag;
• degene die met de overledene in gezinsverband samenleefde en voor wie hij een deel van het huishouden deed, voor de kosten om die taken over te nemen.

De hoogte wordt individueel berekend. Er wordt gekeken naar het inkomen van de overledene, de gezinssituatie en wat er zou zijn overgebleven voor de nabestaanden als het ongeval niet was gebeurd. Ook eventuele uitkeringen, zoals een nabestaandenpensioen, worden in de som betrokken. Omdat deze berekening complex is en zich vaak over vele jaren uitstrekt, is een gespecialiseerde letselschade-expert hier onmisbaar. Verzonnen bedragen doen je tekort; het gaat om jouw concrete situatie.

Uitvaartkosten: de kosten van lijkbezorging

Naast het levensonderhoud vergoedt de aansprakelijke partij de kosten van de lijkbezorging. Dit staat in artikel 6:108 lid 2 BW. Het gaat om de redelijke kosten van de begrafenis of crematie, passend bij de omstandigheden en de wensen van de overledene. Denk aan:

• de begrafenis- of crematiekosten zelf;
• de kist, de plechtigheid en de rouwkaarten;
• een grafsteen of gedenkteken;
• de kosten van een rouwbijeenkomst.

Deze kosten worden vergoed voor zover een eventuele uitvaartverzekering ze niet al dekt. Bewaar daarom alle nota’s. Een letselschadebedrijf zorgt dat niets over het hoofd wordt gezien en dat de verzekeraar de redelijke kosten daadwerkelijk vergoedt.

Affectieschade: vergoeding voor je verdriet

Tot 2019 kende Nederland geen recht op vergoeding van verdriet bij het verlies van een naaste. Sinds de invoering van de Wet affectieschade is dat veranderd. Bij overlijden hebben naaste nabestaanden recht op affectieschade op grond van artikel 6:108 lid 3 BW; bij ernstig en blijvend letsel geldt een vergelijkbaar recht voor naasten via artikel 6:107 lid 1 sub b BW.

Affectieschade is een vast, symbolisch bedrag: een erkenning van het leed, niet een prijskaartje voor een mensenleven. De bedragen zijn wettelijk vastgelegd in het Besluit vergoeding affectieschade en variëren naar de relatie en de omstandigheden. Anders dan het levensonderhoud wordt affectieschade dus niet individueel uitgerekend, maar volgens vaste categorieën toegekend. Dit staat los van smartengeld voor eigen letsel; meer daarover lees je bij smartengeld en in ons blog over immateriële schade.

De kring van gerechtigden bij affectieschade

Niet iedereen die rouwt, heeft recht op affectieschade. De wet omschrijft een vaste kring van gerechtigden. Tot die kring behoren onder meer:

• de echtgenoot of geregistreerd partner van de overledene;
• de levensgezel die duurzaam met de overledene samenleefde;
• ouders en kinderen van de overledene;
• degene die duurzaam de zorg voor de overledene op zich had genomen, of andersom;
• via een hardheidsclausule ook een ander met wie de overledene een zo nauwe persoonlijke band had dat vergoeding gerechtvaardigd is.

Val je twijfelachtig binnen of buiten die kring — bijvoorbeeld als samenwonende partner zonder samenlevingscontract, of als broer of zus met een hechte band — dan is juist een goede juridische beoordeling belangrijk. Een letselschade advocaat of gespecialiseerde jurist kan onderbouwen waarom jij binnen de kring valt.

Bij welke ongevallen speelt dit?

Letselschade bij overlijden kan bij uiteenlopende gebeurtenissen spelen, zolang een ander aansprakelijk is:

• een verkeersongeval waarbij een dierbare als voetganger, fietser of inzittende om het leven komt;
• een bedrijfsongeval, waarbij de werkgever zijn zorgplicht schond (artikel 7:658 BW);
• een medische fout met dodelijke afloop;
• een ongeval met een dier of een andere onrechtmatige gebeurtenis.

In al deze gevallen geldt hetzelfde uitgangspunt: staat de aansprakelijkheid vast, dan opent artikel 6:108 BW het recht op vergoeding voor de nabestaanden. Wij zoeken uit wie aansprakelijk is en stellen die partij namens jou aansprakelijk, zodat jij je op andere dingen kunt richten.

Hoe wij nabestaanden bijstaan

Een nabestaandenzaak vraagt om tact én om juridische precisie. Zo pakken wij het aan:

1. Gratis intake. Je vertelt in je eigen tempo wat er is gebeurd; wij beoordelen de aansprakelijkheid en jouw positie als nabestaande.
2. Aansprakelijkstelling. We stellen de verantwoordelijke partij of verzekeraar schriftelijk aansprakelijk.
3. Schade in kaart. We berekenen het gederfd levensonderhoud, verzamelen de uitvaartnota’s en dienen de affectieschade in.
4. Onderhandeling. We claimen de volledige, redelijke vergoeding en vragen waar nodig een voorschot aan.
5. Afwikkeling. De zaak wordt geregeld; alleen als het niet anders kan, komt er een procedure.

Ons team van specialisten in personenschade is aangesloten bij de erkende keurmerken in de branche. De wettekst van artikel 6:108 BW kun je nalezen op wetten.overheid.nl, en algemene informatie over jouw rechten vind je bij De Letselschade Raad.

Recommandation sincère

Als je een dierbare verliest door toedoen van een ander, hoef je de financiële afwikkeling er niet ook nog eens alleen bij te doen. Toch is niet elke situatie een zaak: overlijdt iemand zonder dat een ander aansprakelijk is — bijvoorbeeld door ziekte of een ongeval dat niemand te verwijten valt — dan geeft artikel 6:108 BW geen recht op vergoeding. Ook als de uitvaartverzekering alles al dekt en er geen inkomensverlies is, is een claim mogelijk niet aan de orde. Wij zeggen je dat eerlijk.

Is er wél een aansprakelijke partij, dan is professionele hulp bijna altijd verstandig — zeker omdat die je in een verhaalbare zaak niets kost. Neem de tijd die je nodig hebt en laat je zaak vrijblijvend beoordelen wanneer jij eraan toe bent. Plan een gratis adviesgesprek of vraag een gratis intake aan. Meer over ons werk lees je op onze homepage.

Foire aux questions