Verlies van arbeidsvermogen bij letselschade is de inkomensschade die ontstaat doordat je door het ongeval minder of niet meer kunt werken dan daarvoor. Het is vaak de grootste schadepost in een letselschadezaak. De wet regelt in artikel 6:95 en 6:96 BW dat deze vermogensschade voor vergoeding in aanmerking komt, en artikel 6:97 BW bepaalt dat de rechter de schade begroot op de wijze die het meest met de aard ervan in overeenstemming is — en waar nodig schat. De kern: je vergelijkt wat je zónder ongeval had verdiend met wat je nu, mét letsel, nog kunt verdienen. Het verschil is jouw verlies aan arbeidsvermogen.
Het korte antwoord
- Wat is het: de misgelopen en toekomstige inkomsten doordat je door letsel minder of niet meer kunt werken — een vermogensschade onder artikel 6:95 BW.
- Wanneer speelt het: zodra je door blijvend of langdurig letsel inkomen, promotiekansen, pensioenopbouw of ondernemersresultaat misloopt.
- Hoe wordt het berekend: door twee situaties te vergelijken — het hypothetische inkomen zonder ongeval tegenover het werkelijke inkomen met letsel; het verschil wordt gekapitaliseerd naar een bedrag ineens.
- Wie helpt rekenen: een arbeidsdeskundige (belastbaarheid en restverdiencapaciteit) en een rekenkundige (kapitalisatie en rekenrente), aangestuurd door je belangenbehartiger.
- Wat het kost: in een verhaalbare zaak betaalt de aansprakelijke verzekeraar ook jouw kosten voor rechtsbijstand (artikel 6:96 lid 2 BW).
Wat is verlies van arbeidsvermogen precies?
Verlies van arbeidsvermogen — ook wel VAV genoemd — is de juridische term voor het inkomen dat je door het letsel misloopt. Het gaat om meer dan alleen je brutoloon. Onder deze schadepost vallen bijvoorbeeld:
- gemist salaris of ondernemersinkomen, nu en in de toekomst;
- misgelopen promoties, salarisstappen en carrièregroei die je zonder ongeval had doorgemaakt;
- lagere pensioenopbouw, doordat je minder of niet meer werkt;
- het wegvallen van overwerk, bonussen, onregelmatigheidstoeslagen of een leaseauto;
- de kosten van om- of bijscholing om ander, passend werk te kunnen doen.
Verlies van arbeidsvermogen bij letselschade staat los van je smartengeld. Smartengeld vergoedt het leed en verlies aan levensvreugde (immateriële schade), terwijl het verlies aan arbeidsvermogen puur je financiële schade dekt. Beide kunnen naast elkaar worden geclaimd. Wil je het onderscheid tussen die posten scherper krijgen, lees dan onze uitleg over schadevergoeding bij letselschade.
De hypothetische situatie zonder ongeval
De hele berekening draait om één vraag: hoe had jouw leven er financieel uitgezien als het ongeval nooit was gebeurd? Dat heet de hypothetische situatie zonder ongeval. Omdat niemand de toekomst kent, wordt die situatie zo goed mogelijk aannemelijk gemaakt aan de hand van jouw persoonlijke gegevens.
De rechter heeft daarbij ruimte om te schatten. Artikel 6:97 BW bepaalt namelijk dat schade wordt begroot op de wijze die het meest met de aard ervan in overeenstemming is; kan de omvang niet nauwkeurig worden vastgesteld, dan wordt zij geschat. Bij de hypothetische situatie zonder ongeval wordt onder meer gekeken naar:
- je opleiding, arbeidsverleden en functie op het moment van het ongeval;
- de reële carrièrelijn in jouw sector: welke stappen lagen in het verschiet?
- je leeftijd en de verwachte duur van je werkzame leven tot aan pensioen;
- bij ondernemers: de resultaten en groeiverwachting van de onderneming.
Volgens vaste lijn in de rechtspraak worden aan een slachtoffer geen strenge eisen gesteld bij het bewijzen van wat het ongeval hem aan toekomstig inkomen heeft ontnomen — juist omdat de aansprakelijke partij het je onmogelijk heeft gemaakt zekerheid te bieden over die hypothetische toekomst. Meer achtergrond over hoe schade juridisch wordt begroot, vind je op wetten.overheid.nl en bij de Rechtspraak.
De situatie met letsel: wat kun je nog wél?
Tegenover de hypothetische situatie zonder ongeval staat de werkelijke situatie mét letsel. Hierbij wordt bepaald wat je ondanks je beperkingen nog kunt verdienen: je restverdiencapaciteit. Soms kun je in je oude functie blijven maar minder uren maken; soms is omscholing naar ander werk nodig; soms is werken helemaal niet meer mogelijk.
Het verschil tussen beide situaties — het inkomen zonder ongeval minus het inkomen met letsel — is jouw jaarlijkse verlies aan arbeidsvermogen. Daarbij moet een duidelijk verband bestaan tussen het ongeval en het verlies; artikel 6:98 BW bepaalt dat alleen schade wordt toegerekend die in redelijk verband staat met de aansprakelijkheidscheppende gebeurtenis. Dit speelt vaak bij een bedrijfsongeval, waarbij de werkgever een zorgplicht heeft (artikel 7:658 BW), maar evengoed na een verkeersongeval of een medische fout.
De rol van de arbeidsdeskundige
Om de situatie met letsel objectief vast te stellen, wordt vaak een arbeidsdeskundige ingeschakeld. Deze specialist vertaalt jouw medische beperkingen naar concrete gevolgen voor werk. Een arbeidsdeskundige:
- brengt in kaart wat je fysiek en mentaal nog aankunt (je belastbaarheid);
- beoordeelt of je oude functie nog haalbaar is, eventueel met aanpassingen;
- onderzoekt welk ander passend werk realistisch is en wat dat oplevert;
- adviseert over re-integratie, om- en bijscholing en werkaanpassingen.
Het rapport van de arbeidsdeskundige vormt samen met het medisch advies de onderbouwing van jouw verlies aan arbeidsvermogen. Hoe zorgvuldiger dit is opgesteld, hoe sterker je staat in de onderhandeling met de verzekeraar.
Kapitalisatie: van jaarschade naar bedrag ineens
Verlies van arbeidsvermogen loopt vaak nog jaren door. Toch wordt de toekomstige schade meestal in één keer afgewikkeld, in een bedrag ineens. Dat omrekenen van alle toekomstige jaarschades naar één bedrag op dit moment heet kapitalisatie. Je ontvangt dan nu een som geld die, samen met het rendement daarop, precies je toekomstige verlies moet dekken.
Bij kapitalisatie tellen onder meer mee:
- De looptijd: tot welke leeftijd zou je hebben gewerkt, en hoe lang duurt je verlies?
- De jaarschade: het verschil per jaar tussen inkomen zonder en met ongeval, inclusief loonontwikkeling.
- De rekenrente: de correctie voor het rendement dat je op het bedrag ineens kunt maken, verminderd met de verwachte inflatie.
- Fiscale gevolgen: een schadevergoeding voor verlies aan arbeidsvermogen is in beginsel onbelast, maar het rendement erop kan wél meetellen — daar wordt bij de berekening rekening mee gehouden.
Waarom de rekenrente zo belangrijk is
De rekenrente is misschien wel het meest bepalende getal in de hele berekening. Het is het verschil tussen het verwachte rendement op je schadevergoeding en de verwachte inflatie. Een lage rekenrente betekent dat je vandaag een hoger bedrag nodig hebt om je toekomstige verlies te dekken; een hoge rekenrente leidt tot een lager bedrag ineens. Een klein verschil in het percentage kan bij een lange looptijd tienduizenden euro’s schelen.
Over de juiste rekenrente wordt tussen slachtoffers en verzekeraars daarom vaak stevig onderhandeld. Er bestaat geen wettelijk vastgelegd percentage; het gaat om een redelijke, realistische inschatting. Juist omdat dit getal zo zwaar weegt, is het verstandig een specialist te laten meerekenen. De Letselschade Raad publiceert gedragsregels en richtlijnen die bij deze afwikkeling worden gebruikt.
Wat kost hulp bij verlies van arbeidsvermogen?
Dit is de vraag die veel slachtoffers onnodig tegenhoudt. In een verhaalbare letselschadezaak draagt de aansprakelijke partij ook de redelijke kosten van jouw rechtsbijstand. Dat staat in artikel 6:96 lid 2 BW: de kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid en de kosten ter verkrijging van voldoening buiten rechte horen bij je schade. De inschakeling van een arbeidsdeskundige en een rekenkundige valt daar in de regel ook onder.
Concreet: zolang een ander aansprakelijk is, betaal je voor de hulp van onze letselschade-experts niets. Daarom heet het bij ons 100% betaald door de verzekeraar. Een gespecialiseerde letselschadejurist bewaakt bovendien dat je bij een claim voor verlies aan arbeidsvermogen niets over het hoofd ziet — van pensioenschade tot misgelopen carrièregroei.
Eerlijke aanbeveling
Verlies van arbeidsvermogen is complex en loopt in de papieren; het is bijna nooit verstandig dit zelf met een verzekeraar af te wikkelen. Een verkeerde aanname over je carrièrelijn of een net iets te hoge rekenrente kost je zomaar een fors deel van je vergoeding. Heb je alleen kort verzuim gehad en ben je volledig hersteld aan het werk, zonder blijvend inkomensverlies? Dan is er meestal geen sprake van verlies aan arbeidsvermogen en heb je hier geen letselschadebedrijf voor nodig. Is er wél blijvend of langdurig letsel dat je verdiencapaciteit raakt, dan is professionele hulp bijna altijd verstandig — zeker omdat die je in een verhaalbare zaak niets kost.
Wil je weten waar jij staat? Plan een gratis adviesgesprek of vraag direct een gratis intake aan. Onze letselschade-experts beoordelen je zaak kosteloos en berekenen je verlies aan arbeidsvermogen tot op de euro.
Veelgestelde vragen
Het is de inkomensschade die ontstaat doordat je door het ongeval minder of niet meer kunt werken. Je vergelijkt het inkomen dat je zonder ongeval had gehad met wat je met letsel nog kunt verdienen; het verschil is je verlies aan arbeidsvermogen (artikel 6:95 en 6:97 BW).
Door de hypothetische situatie zonder ongeval te vergelijken met de werkelijke situatie met letsel. Het jaarlijkse verschil wordt via kapitalisatie omgerekend naar een bedrag ineens, waarbij de looptijd en de rekenrente een grote rol spelen.
De rekenrente is het verwachte rendement op je schadevergoeding minus de verwachte inflatie. Bij een lage rekenrente heb je nu een hoger bedrag nodig om je toekomstige verlies te dekken. Een klein verschil kan over een lange looptijd tienduizenden euro’s schelen.
Een arbeidsdeskundige vertaalt je medische beperkingen naar de gevolgen voor werk: wat kun je nog, is je oude functie haalbaar en welk ander passend werk is realistisch? Dat rapport onderbouwt je restverdiencapaciteit en daarmee je verlies aan arbeidsvermogen.
De vergoeding zelf voor verlies aan arbeidsvermogen is in beginsel onbelast. Bij de berekening wordt wel rekening gehouden met de fiscale gevolgen van het rendement op het bedrag ineens, zodat je uiteindelijk je werkelijke schade gedekt houdt.
In een verhaalbare zaak betaalt de aansprakelijke verzekeraar ook jouw redelijke kosten voor rechtsbijstand, inclusief een arbeidsdeskundige en rekenkundige (artikel 6:96 lid 2 BW). Je betaalt dan niets; wij werken 100% betaald door de verzekeraar.
Ja. Verlies van arbeidsvermogen dekt je financiële schade, terwijl smartengeld het leed en het verlies aan levensvreugde vergoedt (artikel 6:106 BW). Beide posten kunnen naast elkaar worden geclaimd in dezelfde letselschadezaak.
Letsel opgelopen door een ander?
Vraag een gratis intake aan. Wij beoordelen je zaak kosteloos en claimen je maximale schadevergoeding.
Gratis intake aanvragen