---
title: "Psychisch letsel na een ongeval: PTSS, shockschade en affectieschade"
url: https://www.nederlandletselschade.nl/blog/psychisch-letsel/
date: 2026-06-25
modified: 2026-06-25
lang: nl
author: "admin"
description: "Psychisch letsel is een erkende vorm van letselschade: ook als je geen zichtbare lichamelijke verwonding hebt, kun je recht hebben op schadevergoeding, inclusief smartengeld op grond van artikel 6:106 BW...."
categories:
  - "Letselschade"
image: https://www.nederlandletselschade.nl/wp-content/uploads/2026/06/psychisch-letsel-1024x576.jpg
word_count: 1471
---

# Psychisch letsel na een ongeval: PTSS, shockschade en affectieschade

**Psychisch letsel** is een erkende vorm van letselschade: ook als je geen zichtbare lichamelijke verwonding hebt, kun je recht hebben op schadevergoeding, inclusief smartengeld op grond van artikel 6:106 BW. Bij een in de psychiatrie erkend ziektebeeld — zoals een posttraumatische stressstoornis (PTSS), een angststoornis of een depressie na een ongeval — geldt dit als een aantasting in je persoon. De aansprakelijke partij moet die schade vergoeden, mits het verband met het ongeval voldoende vaststaat. Een gespecialiseerde letselschadejurist helpt je dat verband te onderbouwen.

## Het korte antwoord

- **Wat is het:** geestelijke schade na een schokkende gebeurtenis, zoals PTSS, angst, depressie of een trauma — erkend als letselschade.
- **Wanneer recht op vergoeding:** als sprake is van een in de psychiatrie erkend ziektebeeld dat in oorzakelijk verband staat met het ongeval waarvoor een ander aansprakelijk is.
- **Hoeveel:** je materiële schade (zorgkosten, inkomensverlies) plus smartengeld voor het leed (art. 6:106 BW); geen vast bedrag, het hangt af van ernst en duur.
- **Shockschade of affectieschade:** twee verschillende routes voor naasten — shockschade na directe confrontatie met een ernstig ongeval, affectieschade bij ernstig blijvend letsel of overlijden van een dierbare.
- **Kosten:** niets bij een verhaalbare zaak — de redelijke kosten van rechtsbijstand worden op de aansprakelijke partij verhaald (art. 6:96 lid 2 BW).

## Is psychisch letsel echt letselschade?

Ja. Letselschade gaat niet alleen over botbreuken en littekens. Ook geestelijk letsel telt mee, zolang het gaat om meer dan verdriet, schrik of een naar gevoel. De grens die in het recht wordt getrokken: er moet sprake zijn van een **in de psychiatrie erkend ziektebeeld**. Een vastgestelde PTSS, een klinische depressie of een angststoornis voldoet daaraan; "ik voel me al weken niet lekker" op zichzelf niet.

Dat onderscheid bepaalt of je smartengeld kunt claimen. Artikel 6:106 BW geeft recht op vergoeding van immateriële schade bij een "aantasting in de persoon". Een erkende psychische stoornis valt daaronder. Wil je weten hoe smartengeld in het algemeen werkt? Lees dan onze uitleg over [smartengeld](https://www.nederlandletselschade.nl/smartengeld/) en over [immateriële schade](https://www.nederlandletselschade.nl/blog/immateriele-schade/).

## PTSS en andere psychische klachten na een ongeval

Na een ingrijpende gebeurtenis kunnen uiteenlopende klachten ontstaan. Veelvoorkomend bij letselschadeslachtoffers zijn:

- **Posttraumatische stressstoornis (PTSS):** herbelevingen, nachtmerries, prikkelbaarheid, vermijdingsgedrag en constante alertheid na een verkeersongeval, bedrijfsongeval of geweldsincident;
- **Angst- en paniekstoornissen:** bijvoorbeeld niet meer durven autorijden of fietsen na een aanrijding;
- **Depressie:** die kan ontstaan door het verlies van werk, zelfstandigheid of toekomstperspectief na ernstig letsel;
- **Aanpassings- en somberheidsklachten:** die samenhangen met blijvende beperkingen en chronische pijn.

Psychisch letsel komt vaak voor in combinatie met lichamelijk letsel — denk aan [verschillende letselsoorten](https://www.nederlandletselschade.nl/letselsoorten/) zoals brandwonden, hersenletsel of blijvend zichtbaar letsel. Maar het kan ook op zichzelf staan, bijvoorbeeld bij iemand die getuige was van een dodelijk ongeval.

## Smartengeld bij psychisch letsel: artikel 6:106 BW

Voor de geestelijke pijn, het verlies aan levensvreugde en de gevolgen voor je dagelijks functioneren kun je **smartengeld** claimen. De wettelijke basis is artikel 6:106 BW. De hoogte is geen vast bedrag; rechters en verzekeraars kijken naar de aard en ernst van de stoornis, hoelang de klachten duren, of er blijvende gevolgen zijn en hoe sterk je dagelijks leven wordt geraakt.

Omdat psychische klachten zich niet op een röntgenfoto laten zien, is goede onderbouwing belangrijk. Een gespecialiseerde letselschade-expert zorgt dat de juiste behandelaars en een onafhankelijk medisch adviseur bij je dossier worden betrokken. Meer over de opbouw van je claim lees je bij [schadevergoeding](https://www.nederlandletselschade.nl/schadevergoeding/).

## Shockschade versus affectieschade: het verschil

Bij psychisch letsel duiken twee begrippen op die vaak door elkaar worden gehaald. Ze zijn juridisch heel verschillend en het is belangrijk dat een letselschadejurist de juiste route kiest.

### Shockschade

Shockschade is jouw *eigen* psychische letselschade als gevolg van een hevige emotionele schok. Die ontstaat doordat je direct wordt geconfronteerd met een ernstig ongeval of de gevolgen daarvan, bijvoorbeeld omdat je een naaste zwaargewond of overleden aantreft. Voorwaarde is in de regel een nauwe affectieve band met het slachtoffer én een rechtstreekse confrontatie met het ongeval of de directe gevolgen ervan, waardoor bij jou een in de psychiatrie erkend ziektebeeld (zoals PTSS) ontstaat. Shockschade is daarmee echte personenschade: je claimt je eigen materiële én immateriële schade.

### Affectieschade

Affectieschade is iets anders. Dat is een vergoeding voor het *verdriet* van naasten doordat een dierbare ernstig en blijvend letsel oploopt of overlijdt — los van eigen psychisch letsel. Sinds de Wet affectieschade hebben bepaalde naasten (zoals partner, ouders en kinderen) hier recht op via artikel 6:107 BW (bij ernstig letsel) en artikel 6:108 BW (bij overlijden). Het gaat om vaste bedragen binnen een wettelijk bandbreedte, niet om een individueel berekende schade.

Kort samengevat: shockschade vergoedt jouw eigen, vastgestelde psychische ziektebeeld na confrontatie; affectieschade is een tegemoetkoming voor het leed van naasten zonder dat zij zelf ziek hoeven te zijn. Bij verlies van een dierbare spelen vaak beide. Lees daarom ook onze pagina over [overige letselschade](https://www.nederlandletselschade.nl/overige-letselschade/) en, bij geweld, over [medische fouten](https://www.nederlandletselschade.nl/overige-letselschade/medische-fout/) als de schade in de zorg is ontstaan.

## Hoe bewijs je psychisch letsel?

De grootste hobbel bij geestelijk letsel is de onderbouwing. Verzekeraars vragen om twee dingen: dat er een erkende stoornis is én dat die door het ongeval is veroorzaakt (het causaal verband). Je versterkt je dossier met:

- **Een diagnose** van een psycholoog, psychiater of GZ-behandelaar volgens de geldende classificatie;
- **Een behandelverslag** waaruit het beloop en de behandeling blijken;
- **Een tijdlijn** die laat zien dat de klachten ná en door het ongeval zijn ontstaan;
- **Eventueel een onafhankelijke expertise** door een medisch adviseur of psychiater als de verzekeraar het verband betwist.

Een veelvoorkomende discussie gaat over een "kwetsbare" persoonlijkheid of klachten die al bestonden. In het Nederlandse aansprakelijkheidsrecht geldt dat de veroorzaker het slachtoffer moet nemen zoals het is: ook wie kwetsbaarder is, heeft recht op vergoeding van de schade die door het ongeval is ontstaan. Een ervaren letselschadebedrijf weet hoe het deze discussies voert.

## Welke schade kun je claimen bij psychisch letsel?

- **Behandelkosten:** niet-vergoede psychologische of psychiatrische zorg en eigen risico;
- **Verlies van inkomen:** als je (deels) niet kunt werken door je klachten;
- **Verlies aan arbeidsvermogen:** ook toekomstige inkomensschade als herstel uitblijft;
- **Huishoudelijke hulp en zelfredzaamheid:** wanneer je het door angst of uitputting niet meer zelf redt;
- **Smartengeld:** voor het geestelijk leed en het verlies aan levensvreugde (art. 6:106 BW).

Net als bij lichamelijk letsel draagt in een verhaalbare zaak de aansprakelijke partij ook de kosten van jouw rechtsbijstand (artikel 6:96 lid 2 BW). Onze hulp kost je dan niets.

## Eerlijke aanbeveling

Heb je kortdurende schrik of spanning die binnen enkele weken vanzelf wegtrekt, zonder diagnose en zonder gevolgen voor je werk of dagelijks leven? Dan is een letselschadetraject meestal niet aan de orde — een claim voor psychisch letsel vraagt om een vastgestelde stoornis. Maar twijfel je, of merk je dat de klachten aanhouden, je werk eronder lijdt of je een dierbare hebt verloren? Laat het dan beoordelen. Juist bij geestelijk letsel laten slachtoffers veel schade liggen omdat ze denken dat "het niet telt". Dat doet het wel.

Wil je weten waar jij staat? [Plan een gratis adviesgesprek](https://www.nederlandletselschade.nl/afspraak/) of vraag direct een [gratis intake](https://www.nederlandletselschade.nl/#intake) aan. Een letselschade advocaat of gespecialiseerde letselschadejurist beoordeelt je zaak kosteloos en claimt je maximale schadevergoeding. Meer achtergrond vind je bij [De Letselschade Raad](https://www.deletselschaderaad.nl/) en in [de wettekst op wetten.overheid.nl](https://wetten.overheid.nl/).

## Veelgestelde vragen

**Krijg ik schadevergoeding voor psychisch letsel zonder lichamelijke verwonding?** Ja. Psychisch letsel is een erkende vorm van letselschade. Als sprake is van een in de psychiatrie erkend ziektebeeld, zoals PTSS, dat door het ongeval is ontstaan, kun je materiële schade én smartengeld claimen op grond van artikel 6:106 BW.

**Wat is het verschil tussen shockschade en affectieschade?** Shockschade is je eigen psychische letselschade na een directe confrontatie met een ernstig ongeval van een naaste. Affectieschade is een vaste vergoeding voor het verdriet van naasten bij ernstig blijvend letsel (6:107 BW) of overlijden (6:108 BW), zonder dat zij zelf ziek hoeven te zijn.

**Hoe bewijs ik PTSS of ander psychisch letsel?** Met een diagnose van een psycholoog of psychiater, een behandelverslag en een tijdlijn die laat zien dat de klachten door het ongeval zijn ontstaan. Bij twijfel van de verzekeraar kan een onafhankelijke medische expertise het causaal verband onderbouwen.

**Hoeveel smartengeld krijg ik bij psychisch letsel?** Er is geen vast bedrag. De hoogte hangt af van de aard en ernst van de stoornis, de duur, blijvende gevolgen en de impact op je dagelijks leven. Een letselschade-expert onderbouwt het bedrag aan de hand van vergelijkbare zaken.

**Wat als ik al eerder psychische klachten had?** Dat staat een claim niet zonder meer in de weg. In het aansprakelijkheidsrecht geldt dat de veroorzaker het slachtoffer neemt zoals het is. Ook wie kwetsbaarder is, heeft recht op vergoeding van de schade die door het ongeval is ontstaan of verergerd.

**Wat kost hulp bij een claim voor psychisch letsel?** In een verhaalbare zaak betaalt de aansprakelijke verzekeraar ook jouw redelijke kosten voor rechtsbijstand (artikel 6:96 lid 2 BW). Je betaalt voor onze hulp dan niets. De intake is altijd gratis en vrijblijvend.